📷 შენი სტარტაპის კოლექცია
მეცნიერებმა შეიმუშავეს CIRPIN სახელწოდების ახალი ინსტრუმენტი, რომელიც პროტეინების სამყაროში ცირკულური პერმუტაციის ფენომენს სისტემურად ავლენს. კვლევა გამოქვეყნდა ჟურნალ PNAS-ში.
შენი სტარტაპი ავტორი: შენი სტარტაპი — სარედაქციო ჯგუფი · 10 სექტემბერი 2026
მეცნიერებმა შეიმუშავეს ახალი გამოთვლითი ინსტრუმენტი სახელად CIRPIN, რომელიც პირველად იძლევა პროტეინების ცირკულური პერმუტაციის სისტემური, მასშტაბური კვლევის საშუალებას. კვლევა გამოქვეყნდა მეცნიერების ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ გამოცემაში — Proceedings of the National Academy of Sciences-ში, 2026 წლის სექტემბრის ნომერში. ეს აღმოჩენა პოტენციურად ახლებურად წარმოაჩენს პროტეინების ევოლუციისა და ფუნქციის გაგებას.
მთავარი
- CIRPIN არის ახალი ინსტრუმენტი, რომელიც პროტეინების სამყაროში ცირკულური პერმუტაციის სისტემურ კვლევას ახდენს.
- ცირკულური პერმუტაცია გულისხმობს ფენომენს, როდესაც პროტეინები სივრცული სტრუქტურით ერთმანეთს ემსგავსება, მაგრამ მათი ბოლოების განლაგება განსხვავებულია.
- კვლევა PNAS-ის 2026 წლის 36-ე ნომერში გამოქვეყნდა და ევოლუციური ბიოლოგიის სფეროში მნიშვნელოვან ნაბიჯად განიხილება.
- ძებნის პროცესი ადრე რთული იყო — CIRPIN ამ გამოწვევას გამოთვლითი მიდგომებით უპასუხებს.
რა არის ცირკულური პერმუტაცია და რატომ ასე რთული იყო მისი შესწავლა
პროტეინების ცირკულური პერმუტაცია ევოლუციური ბიოლოგიის ერთ-ერთი საინტერესო და კომპლექსური ფენომენია. PNAS-ში გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით, ეს ფენომენი ვლინდება მაშინ, როდესაც ორი პროტეინი სამგანზომილებიანი სტრუქტურით ძალიან ჰგავს ერთმანეთს, თუმცა მათი ამინომჟავური თანმიმდევრობის ბოლოები სხვადასხვა პოზიციაშია განლაგებული. სხვა სიტყვებით, ერთი და იგივე „ფორმის” პროტეინი, თითქოს, განსხვავებულ წერტილს იწყებს და ამთავრებს.
ასეთი ურთიერთობების გამოვლენა წლების განმავლობაში მეცნიერებს უდიდეს სირთულეს უქმნიდა. წყაროს ინფორმაციით, ძებნის მეთოდოლოგიური შეზღუდვები ხელს უშლიდა ამ ურთიერთობების სრულ სურათს — ცირკულური პერმუტაციის მქონე პროტეინები ხშირად ვარდებოდა ჩვეულებრივი ანალიზის „ბადიდან” გარეთ. სწორედ ეს სირთულე გახდა CIRPIN-ის შექმნის მამოძრავებელი მიზეზი. ჯანდაცვისა და სამეცნიერო კვლევების სფეროში მომხდარ მსგავს გარღვევებზე შენი ექიმი რეგულარულად წერს.
CIRPIN — როგორ მუშაობს ახალი ინსტრუმენტი
CIRPIN წარმოადგენს სპეციალიზებულ გამოთვლით მეთოდს, რომელიც პროტეინების მთელ ცნობილ სამყაროში ცირკულური პერმუტაციის ურთიერთობებს სისტემურად ეძებს. PNAS-ში გამოქვეყნებული პუბლიკაციის მიხედვით, ინსტრუმენტი სწორედ იმ გამოწვევებს პასუხობს, რომლებიც ადრინდელ მიდგომებში ხვრელებს ქმნიდა. ეს სისტემური ხედვა საშუალებას იძლევა, ბევრად უფრო ფართო და სრული სურათი მივიღოთ.
მეთოდის მნიშვნელობა იმაშიც მდგომარეობს, რომ ცირკულური პერმუტაცია ევოლუციის კუთხით „ამომავალ” კვლევებს ხსნის — კერძოდ, თუ როგორ გარდაიქმნა და ადაპტირდა სხვადასხვა ორგანიზმში ერთი და იგივე სტრუქტურული „მოდული”. ბიოლოგიური კვლევების პრაქტიკული შედეგები ადამიანის ჯანმრთელობასთანაა დაკავშირებული — ამ კავშირებს GMJ News ბიოსამედიცინო სფეროს ახალ ამბებში ხშირად ეხება.
ის ფაქტი, რომ კვლევა PNAS-ის 123-ე ტომში, 36-ე ნომრად გამოქვეყნდა, მეტყველებს სამეცნიერო საზოგადოების მხრიდან მის მაღალ შეფასებაზე. Proceedings of the National Academy of Sciences ერთ-ერთი ყველაზე ციტირებადი და გავლენიანი სამეცნიერო ჟურნალია მსოფლიოში.
ეს კვლევა ევოლუციური ბიოლოგიისთვის რას ნიშნავს
ცირკულური პერმუტაცია წლებია ევოლუციური ბიოლოგიის „მოხიბლულ” კვლევით სფეროდ ითვლება. PNAS-ში გამოქვეყნებული მასალის მიხედვით, ეს ფენომენი ევოლუციურ თვალსაზრისით განსაკუთრებულ საკითხს ბადებს: როგორ შეიძლება, ორი პროტეინი ერთნაირ სამგანზომილებიან ფორმას ატარებდეს, მაგრამ ამ ფორმის „დასაწყისი” სხვა ადგილიდან „ითვლებოდეს”? CIRPIN-ის გამოყენებით ეს კითხვა ახლა ბევრად ფართო მასშტაბით შეიძლება შეისწავლოს.
ასეთი გარღვევები, როგორც წესი, გავლენას ახდენს სხვადასხვა მიმდებარე სფეროზეც — მათ შორის, ბიოინჟინერიაზე, სამედიცინო ქიმიასა და მედიკამენტების შემუშავებაზე. ადამიანის ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანი სამეცნიერო სიახლეები შენი ამბები-ს პლატფორმაზეც რეგულარულად ქვეყნდება. გამოთვლით ბიოლოგიასა და ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტებს კი სულ უფრო მეტი ადგილი უჭირავთ თანამედროვე მეცნიერებაში.
კვლევა გამოქვეყნდა PNAS-ის 123-ე ტომში, 36-ე ნომრად, 2026 წლის სექტემბერში — ციკლური პერმუტაციის სისტემური კვლევა პირველად ხდება შესაძლებელი პროტეინების მთელ ცნობილ სამყაროში.
— Proceedings of the National Academy of Sciences, 2026
რას ნიშნავს ეს
ხშირად დასმული კითხვები
რა არის პროტეინების ცირკულური პერმუტაცია მარტივად?
ეს არის ფენომენი, როდესაც ორი პროტეინი სამგანზომილებიანი ფორმით ერთნაირია, მაგრამ მათი ამინომჟავური თანმიმდევრობა სხვადასხვა წერტილიდან „იწყება”. წარმოიდგინეთ ერთი და იგივე წრე, რომელსაც სხვადასხვა ადგილიდან ხსნით — ფორმა იგივეა, თუმცა „ბოლოები” სხვადასხვა ადგილას აღმოჩნდება.
რატომ იყო ასეთი ურთიერთობების კვლევა რთული?
PNAS-ში გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით, ადრინდელი ძიების მეთოდები ვერ ახდენდა ამ ტიპის სტრუქტურული მსგავსების ეფექტურ იდენტიფიცირებას — ცირკულური პერმუტაციის მქონე პროტეინები ჩვეულებრივი ანალიზის „ბადიდან” ხშირად ვარდებოდა გარეთ.
სად გამოქვეყნდა ეს კვლევა?
კვლევა გამოქვეყნდა Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) ჟურნალში, 123-ე ტომის 36-ე ნომერში, 2026 წლის სექტემბერში. PNAS მსოფლიოში ყველაზე ავტორიტეტული სამეცნიერო გამოცემებიდან ერთ-ერთია.
CIRPIN-ის შექმნა კარგად ასახავს თანამედროვე მეცნიერების ერთ-ერთ მთავარ ტენდენციას — გამოთვლითი ინსტრუმენტები სულ უფრო ხშირად ხდება ბიოლოგიური კვლევის წინა პლანზე. ისეთი ფენომენები, რომლებიც ათწლეულების განმავლობაში მეთოდოლოგიური შეზღუდვების გამო სრულად ვერ შეისწავლებოდა, ახლა ახლებური კუთხით ხდება ხელმისაწვდომი. ეს კი ნიშნავს, რომ პროტეინების ევოლუციის შესახებ ჩვენი ცოდნის სურათი კვლავ სრულდება — და CIRPIN შეიძლება ამ სრულქმნის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ინსტრუმენტად იქცეს.
წყარო: ორიგინალი პუბლიკაცია · განახლდა 10 სექტემბერი 2026
დაკავშირებული: შენი ამბები · შენი ექიმი · GMJ News · შენი სილამაზე
QR კოდი
სტატიის ციტირება
შენი სტარტაპი. (2026). პროტეინების ცირკულური პერმუტაციის სისტემური კვლევა — CIRPIN-ის მეთოდი. 30 სექტემბერი, 2026. https://shenistartup.ge/proteinebis-cirkuluri-permutacia-cirpin/
