📷 ფოტო: bbc.co.uk (ორიგინალი წყარო)
დიდი ბრიტანეთის მთავრობის ვაქცინის ზიანის გადახდის სქემამ 2022 წლიდან ადმინისტრაციულ ხარჯებში 83 მილიონი ფუნტი დახარჯა, მაშინ როცა მსხვერპლთათვის მხოლოდ 31.6 მილიონი ფუნტი გაიცა კომპენსაციის სახით.
ოქტომბერი 2026
დიდ ბრიტანეთში ვაქცინის ზიანის კომპენსაციის სქემის ადმინისტრაციულმა ხარჯებმა 83 მილიონ ფუნტს გადასცდა, მაშინ როცა პირდაპირ დაზარალებულთათვის გადახდილი კომპენსაცია 31.6 მილიონ ფუნტს შეადგენს. BBC-ის ინფორმაციით, ახლად გასაჯაროებულმა მონაცემებმა ეს უთანასწორობა პირველად სრულად წარმოაჩინა. სქემა 2022 წლიდან მოქმედებს და მასში ძირითადად COVID-19-ის ვაქცინებთან, განსაკუთრებით AstraZeneca-სთან დაკავშირებული განაცხადები შედის.
მთავარი
- ვაქცინის ზიანის კომპენსაციის სქემის ადმინისტრაციულმა ხარჯებმა 2022–2026 წლებში 83 მილიონი ფუნტი შეადგინა.
- ამავე პერიოდში მსხვერპლთათვის პირდაპირ გადახდილი კომპენსაცია 31.6 მილიონი ფუნტია — ადმინისტრაციული ხარჯების ნახევარზე ნაკლები.
- 2021 წლიდან 24 260 განაცხადი შევიდა, მათგან მხოლოდ 264 დაკმაყოფილდა.
- სამედიცინო შეფასების ხარჯები 2022/23 წელს 4.3 მილიონი ფუნტიდან 2025/26 წელს 19.3 მილიონ ფუნტამდე გაიზარდა.
სქემა, რომელიც 1979 წლიდან მოქმედებს, პანდემიის შემდეგ გადაიტვირთა
ვაქცინის ზიანის გადახდის სქემა (VDPS) 1979 წელს შეიქმნა და თავდაპირველად ნებისმიერი ვაქცინით გამოწვეული იშვიათი ზიანის შემთხვევებს ითვალისწინებდა. COVID-19-ის პანდემიის შემდეგ განაცხადების რაოდენობა მკვეთრად გაიზარდა — 2021 წლის ნოემბრიდან დღემდე 24 260 განაცხადია შეტანილი, რომელთა უმეტესობა AstraZeneca-ს ვაქცინას უკავშირდება. სქემას მთავრობის სახელით NHSBSA (NHS Business Services Authority) მართავს.
სქემით სარგებლობისთვის განმცხადებელი ვალდებულია გაიაროს დამოუკიდებელი ექიმის შეფასება, რომელიც ადასტურებს „მძიმე ინვალიდობის” ზღვარს. დამტკიცების შემთხვევაში გაიცემა ერთჯერადი, გადასახადისაგან გათავისუფლებული გადახდა 120 000 ფუნტის ოდენობით. პროცესი, BBC-ის ცნობით, თვეებიდან წლებამდე გრძელდება.
იმ ფონზე, რომ AstraZeneca-ს COVID-ის ვაქცინა მსოფლმასშტაბით მილიონობით სიცოცხლის გადარჩენის საშუალებად არის მიჩნეული, ჯანდაცვის სფეროს მიმდევრებისთვის მნიშვნელოვანია, რომ შენი ექიმი-ს მსგავსი საინფორმაციო რესურსები ვაქცინებთან დაკავშირებულ კვლევებს და სიახლეებს მუდმივად აახლებენ.
ხარჯების ზრდა პარლამენტში გაჟღერებული კითხვის შემდეგ გამოვლინდა
სრული ფინანსური სურათი პირველად გამჟღავნდა პარლამენტარ კრისტოფერ ჩოუფის მიერ დასმული კითხვის პასუხად. ჯანდაცვის მინისტრმა დეიმ დაიანა ჯონსონმა დაადასტურა, რომ 2022 წლის აპრილიდან 2026 წლის მარტამდე სახელფასო ხარჯებში, ადმინისტრაციაში და სამედიცინო შეფასებებში სულ 83 მილიონი ფუნტი დაიხარჯა. ამ ფიგურამ ფართო საზოგადოებრივი განხილვა გამოიწვია.
განსაკუთრებით მძაფრია სამედიცინო შეფასებების ხარჯების ზრდის დინამიკა: 2022/23 სასწავლო წელს ეს მაჩვენებელი 4.3 მილიონ ფუნტს შეადგენდა, ხოლო 2025/26 წლისთვის 19.3 მილიონ ფუნტს მიაღწია. NHSBSA განმარტავს, რომ ხარჯების ზრდა განაცხადების მზარდი რაოდენობითაა განპირობებული. შენი ამბები ამ საკითხს მსოფლიო ჯანდაცვის პოლიტიკის ფართო კონტექსტში აგრძელებს გაშუქებას.
Taxpayers’ Alliance-ის, გადასახადებისა და სახელმწიფო დანახარჯების შემცირების მომხრე ბრიტანული ორგანიზაციის, აღმასრულებელი დირექტორის ჯონ ო’კონელის განცხადებით, „როდესაც ადმინისტრაციული ხარჯები ათობით მილიონამდე აღწევს, მინისტრებმა უნდა ახსნან, რატომ ღირს სისტემა ასე ძვირი და მართლა სარგებლობენ თუ არა ამ ფულით დაზარალებულები.”
„ადმინისტრაციული ხარჯები და სამედიცინო შეფასებების ღირებულება განპირობებულია მიღებული განაცხადების რაოდენობით. 2021 წლის ნოემბრიდან, როდესაც ჩვენ ვაქცინის ზიანის გადახდის სქემის ადმინისტრირება გავხდით პასუხისმგებელნი, განაცხადების რაოდენობამ მნიშვნელოვანი ზრდა განიცადა.”
— NHSBSA (NHS Business Services Authority)
დაზარალებულთა ჯგუფები სქემის რეფორმას ითხოვენ
კამპანიური ჯგუფი Vaccine Injured and Bereaved UK (VIBUK), რომელიც COVID-ვაქცინებით დაზარალებული ოჯახების დასახმარებლად შეიქმნა, სქემას „მიზნისათვის უვარგის” უწოდებს. ჯგუფის წარმომადგენლის, კეიტ სქოტის განცხადებით, „სქემა ძალიან ცოტას სთავაზობს ძალიან მცირე ადამიანს და ძალიან გვიან — ხარჯები კი მის არაეფექტურობას ადასტურებს.” სქოტის მეუღლე ჯეიმი AstraZeneca-ს COVID-ვაქცინის შედეგად მძიმე ინვალიდობის მქონე გახდა.
VIBUK-ი მთავრობას COVID-19-ის საჯარო გამოძიების მეოთხე მოდულის რეკომენდაციების შესრულებას მოუწოდებს. გამოძიების თავმჯდომარე ბარონესა ჰიდერ ჰოლეტმა ადრე ამ წელს სქემის შეცვლა დაარეკომენდა — კომპენსაცია ერთიანი ოდენობის ნაცვლად ზიანის ხარისხზე დაყრდნობით უნდა განისაზღვრებოდეს. მთავრობა ამ რეკომენდაციებზე პასუხის გაცემას მომავლოში გეგმავს. GMJ News ამ მიმართულებით მიმდინარე საერთაშორისო სამართლებრივ და ჯანდაცვის პოლიტიკის განვითარებებს ეხება.
ჯანდაცვის და სოციალური დახმარების დეპარტამენტი განაცხადებს, რომ COVID-19-ის გამოძიების რეკომენდაციებს „ფრთხილად სწავლობს” და „მოკლე ვადაში” უპასუხებს. „ამასობაში ვმუშაობთ განაცხადების განხილვის დაჩქარებასა და განმცხადებლებისთვის პროცესის გამარტივებაზე,” — ნათქვამია მთავრობის გამოხმაურებაში.
რას ნიშნავს ეს
ხშირად დასმული კითხვები
რა არის ვაქცინის ზიანის გადახდის სქემა (VDPS)?
VDPS 1979 წელს შეიქმნა დიდ ბრიტანეთში და ნებისმიერი ვაქცინით გამოწვეული იშვიათი, მძიმე ზიანის შემთხვევაში ფინანსური კომპენსაციის გაცემას ითვალისწინებს. დამტკიცებულ განმცხადებელს ერთჯერადი, გადასახადისაგან გათავისუფლებული 120 000 ფუნტი ეძლევა. სქემა COVID-19-ის პანდემიის შემდეგ განაცხადების მკვეთრი ზრდის გამო განსაკუთრებული ყურადღების ქვეშ მოექცა.
რატომ არის ადმინისტრაციული ხარჯები კომპენსაციებზე გაცილებით მეტი?
NHSBSA-ს განმარტებით, ხარჯების ზრდა განაცხადების მაღალი რაოდენობითაა განპირობებული. ყველა განმცხადებელი ვალდებულია გაიაროს დამოუკიდებელი სამედიცინო შეფასება „მძიმე ინვალიდობის” ზღვრის დასადასტურებლად, რაც ღირებულ და დროის მოითხოვ პროცესს წარმოადგენს. ამ შეფასებების ხარჯი 2022/23 წლის 4.3 მილიონი ფუნტიდან 2025/26 წლისთვის 19.3 მილიონ ფუნტამდე გაიზარდა.
რა ცვლილებები შეიძლება მოყვეს სქემაში?
COVID-19-ის საჯარო გამოძიების თავმჯდომარემ ბარონესა ჰოლეტმა რეკომენდაცია გასცა, კომპენსაცია ზიანის ხარისხზე დაყრდნობით განისაზღვრებოდეს და არა ერთიანი 120 000-ფუნტიანი გადახდის სახით. ჯანდაცვის დეპარტამენტი ამ რეკომენდაციების განხილვაზე მუშაობს და „მოკლე ვადაში” პასუხის გაცემას გეგმავს.
ვაქცინის ზიანის კომპენსაციის სქემის გარშემო გამართული დისკუსია ფართო კითხვას ბადებს: როგორ შეიძლება სახელმწიფო სისტემამ ეფექტურად დაიცვას ის მოქალაქეები, რომლებსაც საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ღონისძიებებით ზიანი მიადგათ, ისე, რომ ადმინისტრაციული ბიუროკრატია ფინანსური რესურსების ძირითად მომხმარებლად არ იქცეს? ამ კითხვაზე პასუხი, BBC-ის ცნობით, ჯანდაცვის დეპარტამენტს ჯერ კიდევ მოეთხოვება.
წყარო: ორიგინალი პუბლიკაცია · განახლდა 12 სექტემბერი 2026
დაკავშირებული: შენი ამბები · შენი ექიმი · GMJ News · შენი სილამაზე
