გზის საგზაო კატასტროფები 21%-ით შემცირდა — ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ახალი მონაცემები

📷 ფოტო: who.int (ორიგინალი წყარო)

📍 საქართველო · 24 აგვისტო 2026 · ⏱ 8 წთ საკითხავი

საგზაო გარდაცვალება გლობალურად 21%-ით შემცირდა 2011-2025 წლებში, თუმცა 2025 წელს მაინც 1,16 მილიონი ადამიანი გახდა მსხვერპლი.

საგზაო გარდაცვალება გლობალურად: სტატისტიკა და ტენდენციები

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ახალი მონაცემებით, 2011-2025 წლებში გზაზე დაღუპულთა მაჩვენებელი გლობალურად 21%-ით შემცირდა. თუმცა 2025 წელს მაინც 1,16 მილიონი ადამიანი გახდა საგზაო შემთხვევების მსხვერპლი.

🤝 შენი ქსელი

შენი სტარტაპი ავტორი: შენი სტარტაპი — სარედაქციო ჯგუფი · 27 ივლისი 2026

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (ჯმო) ახალი მონაცემებით, საგზაო გარდაცვალება გლობალურად 21%-ით შემცირდა 2011-დან 2025 წლამდე — და ეს მაშინ, როდესაც მსოფლიოს გზებზე ერთ მილიარდზე მეტი ახალი სატრანსპორტო საშუალება დაემატა. ამ პროგრესის მიუხედავად, 2025 წელს გზებზე მაინც 1,16 მილიონი ადამიანი დაიღუპა. ახალი მონაცემები გაჟღერდა იმ დღეს, როდესაც გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ საგზაო უსაფრთხოების შესახებ განახლებული დეკლარაცია მიიღო.

პროგრესი რეალურია, მაგრამ საფრთხე მაინც დიდია

ჯმო-ს ინფორმაციით, ბოლო თხუთმეტი წლის განმავლობაში სატრანსპორტო სისტემაში ღრმა ცვლილებები მოხდა — გამოჩნდა გადაადგილების ახალი ფორმები, მკვეთრად გაიზარდა მოტოციკლეტის გამოყენება. ამის მიუხედავად, ქვეყნებმა მოახერხეს სიკვდილიანობის შემცირება, რაც ადასტურებს, რომ სწორი პოლიტიკა შედეგს იძლევა. ჯანდაცვის საკითხებზე უფრო ფართო კონტექსტით დაინტერესებულ მკითხველს შეუძლია ეწვიოს შენი ექიმი — ჯანდაცვის სფეროს მოიცავს ქართულ ენაზე.

თუმცა, 1,16 მილიონი ადამიანის გარდაცვალება წელიწადში კვლავ კატასტროფული მასშტაბისაა. განსაკუთრებით შემაშფოთებელია, რომ საგზაო ტრავმები 5-29 წლის ბავშვებსა და ახალგაზრდებს შორის სიკვდილიანობის მთავარ მიზეზად რჩება — ანუ ყველაზე ახალგაზრდა და ყველაზე ენერგიული ასაკობრივი ჯგუფები ყველაზე დიდ რისკს აწყდებიან გზაზე.

ჯმო-ს გენერალური დირექტორი დოქტორი ტედროს ადჰანომ გებრეიესუსი განმარტავს, რომ ეს მონაცემები ადასტურებს ცვლილების შესაძლებლობას, თუმცა ხაზს უსვამს, რომ საგზაო სიკვდილის ყველა შემთხვევა თავიდან ასაცილებელია და არცერთი მათგანი მისაღები არ არის.

🤝 შენი ქსელი

მოტოციკლეტების ბუმი და ახალი გამოწვევები ქალაქებში

Ride-hailing და მიტანის სერვისების სწრაფი განვითარების ფონზე, 2011-2025 წლებში მოტოციკლეტების რაოდენობა მსოფლიოში სამჯერ გაიზარდა. ამ ტენდენციის შედეგია, რომ მოტოციკლეტისტების დაღუპვა ახლა გლობალური საგზაო სიკვდილიანობის თითქმის მესამედს შეადგენს — ეს ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი პრობლემაა.

ჯმო-ს ცნობით, მსოფლიოს მოსახლეობის თითქმის 60% ახლა ურბანულ გარემოში ცხოვრობს. ქალაქებში გადაადგილების მოთხოვნა სულ უფრო იზრდება, ხოლო ტრანსპორტის ინფრასტრუქტურა ძირითადად კვლავ კერძო ავტომობილზეა გათვლილი. ეს უფსკრული სხვა სახის გამოწვევებსაც ქმნის — შენი ამბები რეგულარულად აშუქებს ქალაქის გარემოსა და ინფრასტრუქტურასთან დაკავშირებულ სიახლეებს.

სწორედ ამ მიზეზით, გაეროს ახალი დეკლარაცია განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს ქალაქური სატრანსპორტო სისტემების გარდაქმნას — ისე, რომ გზები ჯერ ადამიანზე, შემდეგ კი ავტომობილზე იყოს გათვლილი.

გაეროს ახალი დეკლარაცია — რას ითვალისწინებს

გაეროს გენერალური ასამბლეის მიერ მიღებული დეკლარაცია წევრ სახელმწიფოებს ავალდებულებს შეიმუშაონ ეროვნული საგზაო უსაფრთხოების სტრატეგიები — კონკრეტული სამიზნეებით, ვადებით და ბიუჯეტით. ასევე, ქვეყნებმა უნდა შექმნან სპეციალიზებული უწყებები, გააუმჯობესონ მონაცემთა შეგროვება და ანალიზი, გაამკაცრონ კანონმდებლობა და უზრუნველყონ, რომ გზები, ინფრასტრუქტურა და სატრანსპორტო საშუალებები უსაფრთხოების სტანდარტებს აკმაყოფილებდეს.

დეკლარაცია ეყრდნობა „უსაფრთხო სისტემის” (safe system) კონცეფციას, რომელიც ადამიანის შეცდომის გარდაუვალობას ითვალისწინებს. ამ მიდგომის თანახმად, გზები, სიჩქარის ლიმიტები და სატრანსპორტო საშუალებები ისე უნდა იყოს მოწყობილი, რომ ავარიის შედეგები გადარჩენის ზღვარს ქვევით დარჩეს. GMJ News-ზეც შეგიძლიათ გლობალური ჯანდაცვის პოლიტიკასა და საერთაშორისო ორგანიზაციების ანგარიშებს გაეცნოთ.

გარდა ამისა, დეკლარაცია კერძო სექტორს მოუწოდებს, პრიორიტეტად ჩათვალოს საგზაო უსაფრთხოება მიწოდების ჯაჭვის მთელ სიგრძეზე, ხოლო სამოქალაქო საზოგადოებას, ახალგაზრდებსა და ფილანთროპიულ ორგანიზაციებს — გაეროსთან ერთად — განსაკუთრებული როლი ენიჭება ცვლილების წამყვანად. მსოფლიო ჯანდაცვის ტენდენციებსა და კვლევებზე დაწვრილებით ინფორმაციას ასევე ავრცელებს ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია თავის ოფიციალურ ვებგვერდზე.

„ბოლო 15 წელში ჩვენ ნამდვილი პროგრესი განვიცადეთ საგზაო გარდაცვალების შემცირებაში — მიუხედავად სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობის მკვეთრი ზრდისა და გადაადგილების ჩვევების ძირეული ცვლილებებისა. ყველა საგზაო სიკვდილი თავიდან ასაცილებელია და არცერთი მათგანი მისაღები არ არის.”

— დოქტორი ტედროს ადჰანომ გებრეიესუსი, ჯმო-ს გენერალური დირექტორი

ის ფაქტი, რომ მსოფლიო გზებზე ერთ მილიარდზე მეტი ახალი მანქანის გამოჩენის პირობებშიც კი სიკვდილიანობის შემცირება მოხერხდა, ადასტურებს — სწორი პოლიტიკა, ინვესტიციები და საერთაშორისო თანამშრომლობა კონკრეტულ შედეგს იძლევა. თუმცა 1,16 მილიონი ადამიანის ყოველწლიური დაღუპვა კვლავ გვახსენებს, რომ გადადგმული ნაბიჯები საკმარისი არ არის — განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ყველა ეს სიკვდილი, ჯმო-ს შეფასებით, პრინციპულად თავიდან ასაცილებელია.

წყარო: ორიგინალი პუბლიკაცია · განახლდა 27 ივლისი 2026

დაკავშირებული: შენი ამბები · შენი ექიმი · GMJ News · შენი სილამაზე

შენი სტარტაპი

ყველა სტატია მომზადებულია რედაქციის მიერ — ბიზნესი, ეკონომიკა და ბაზრები საქართველოში.

See Full Bio