📷 ფოტო: statnews.com (ორიგინალი წყარო)
ექსპერტები აფრთხილებენ: მეცნიერებისადმი ნდობის კრიზისი მხოლოდ კომუნიკაციის გაუმჯობესებით ვერ მოგვარდება. საჭიროა ურთიერთობის ღრმა ინფრასტრუქტურის შექმნა.
ოქტომბერი 2026
მეცნიერებისადმი საზოგადოებრივი ნდობის აღდგენა ერთი მარტივი ფორმულით ვერ მოხერხდება — და სწორედ ამაზე ამახვილებენ ყურადღებას მიშელ გრომანი და კეროლაინ მონტოხო, რომლებმაც STAT News-ში გამოაქვეყნეს სარედაქციო სტატია. მათი მთავარი თეზისი მარტივია: კომუნიკაციის სრულყოფა ვერ ჩაანაცვლებს იმ ურთიერთობისა და ნდობის ინფრასტრუქტურას, რომლის შენებაც წლების თანმიმდევრულ მუშაობას მოითხოვს. ეს მოსაზრება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ისეთ დროს, როდესაც ჯანდაცვის, კლიმატის და სხვა მეცნიერული სფეროების მიმართ პოლარიზაცია მსოფლიო მასშტაბით იზრდება.
მთავარი
- მეცნიერებისადმი ნდობის კრიზისი მხოლოდ გზავნილების გაუმჯობესებით ვერ გადაიჭრება
- ავტორების თქმით, საჭიროა „ურთიერთობის ინფრასტრუქტურა” — გრძელვადიანი, ადამიანური კავშირები
- მოსმენა და ჩართულობა კომუნიკაციაზე მნიშვნელოვანია, მაგრამ სისტემური ცვლილების გარეშე არ კმარა
კომუნიკაცია აუცილებელია, მაგრამ არ არის საკმარისი
STAT News-ის ინფორმაციით, გრომანი და მონტოხო კარგად იცნობენ სამეცნიერო კომუნიკაციის სფეროს და სწორედ ამიტომ აღიარებენ, რომ ეს სფერო ხშირად ზედმეტ წონას ატარებს. მეცნიერები და ინსტიტუტები ხანდახან ვარაუდობენ, რომ სწორი შეტყობინება, სწორ არხით, სწორ დროს გავრცელებული, ნდობის პრობლემას თავისთავად მოაგვარებს.
თუმცა ავტორები ამ მიდგომას არასრულყოფილად მიიჩნევენ. მათი განმარტებით, „გზავნილს არ ძალუძს ჩაანაცვლოს ის ურთიერთობის ინფრასტრუქტურა, რომელიც ნდობის შენებისა და შენარჩუნებისთვის არის საჭირო.” სხვა სიტყვებით: ადამიანები ენდობიან სხვა ადამიანებს, ინსტიტუტებს კი მხოლოდ მაშინ, როდესაც ეს ინსტიტუტები პიროვნული ურთიერთობებით არის „გათბობილი”. საქართველოში ჯანდაცვისა და სამედიცინო ინფორმაციის გავრცელებასაც ზუსტად ეს გამოწვევა ახასიათებს — ინფორმაცია ხშირად ადგილს აღწევს, მაგრამ ნდობა — ვერა.
ამ არგუმენტს განსაკუთრებული სიმძიმე ენიჭება პანდემიის შემდგომ პერიოდში, როდესაც მეცნიერული ინსტიტუტებისადმი სკეპტიციზმმა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში ახალ სიმაღლეებს მიაღწია.
ნდობა ყიდვით არ იძენება — ის უნდა დამსახურდეს
წყაროს ინფორმაციით, ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ ნდობა არ არის ერთჯერადი „პროექტი”, რომელიც კამპანიით გამართლდება. ის გრძელვადიანი, ხშირად შეუსამებელი პროცესის შედეგია, რომელიც მოითხოვს მოსმენას, ყოფნას და ვალდებულებებს.
ეს პრინციპი პირდაპირ ეხება სამეცნიერო ინსტიტუტებს, უნივერსიტეტებს და კვლევით ორგანიზაციებს, რომლებიც ხშირად საზოგადოებისგან მოცილებულ „კოშკებში” ფუნქციონირებენ. ქართული საზოგადოებრივი დისკუსიის კონტექსტშიც ეს კარგად სჩანს: ექსპერტების ნათქვამი ხშირად ეჭვქვეშ დგება არა შინაარსის, არამედ ნდობის დეფიციტის გამო.
ავტორების მიხედვით, ამ სიტუაციაში გასასვლელი ერთი გზა — გამარტივებული „პოზიტიური PR” — ვერ იმუშავებს. ხალხი გრძნობს, როდესაც კომუნიკაცია გულწრფელი ჩართულობის ნაცვლად ცალმხრივ მიმართვად რჩება.
„გზავნილს არ ძალუძს ჩაანაცვლოს ის ურთიერთობის ინფრასტრუქტურა, რომელიც ნდობის შენებისა და შენარჩუნებისთვის არის საჭირო.”
— მიშელ გრომანი და კეროლაინ მონტოხო, STAT News
მოსმენა — ის უნარი, რომელიც ყველაზე ხშირად გამოტოვება
გრომანისა და მონტოხოს სტატიაში განსაკუთრებით გამოკვეთილია მოსმენის, ანუ ჩართული დიალოგის მნიშვნელობა. ნდობის კრიზისი ხშირად იმიტომ ღრმავდება, რომ ინსტიტუტები „ლაპარაკობენ” მოსახლეობასთან, ნაცვლად იმისა, რომ „ისაუბრონ” მოსახლეობასთან ერთად. ეს განსხვავება გადამწყვეტია.
ავტორები ასევე მიუთითებენ, რომ ამ სფეროში „მარტივი გამოსავლის” არარსებობა თავისთავად პოზიტიური ამოსავალი წერტილია. როდესაც სირთულე აღიარებულია, უფრო გულწრფელი და ეფექტიანი ნაბიჯების გადადგმა ხდება შესაძლებელი. სწრაფი, ადვილი გადაწყვეტის ძიება კი პირიქით — ნდობის შენებას აფერხებს. ამ საკითხში სამედიცინო ჟურნალისტიკა განსაკუთრებულ როლს თამაშობს, ვინაიდან სწორედ ჟურნალისტები ხდებიან ხშირად „შუამავლები” მეცნიერებასა და საზოგადოებას შორის.
ამ მოსაზრებას ფართო გამოყენება აქვს — განათლებიდან დაწყებული სამედიცინო კვლევებამდე. ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის შესახებ ინფორმაციის გაზიარებისასაც ნდობა ხდება ის „ვალუტა”, რომელიც ქმედებასა და გაურბენლობას შორის სხვაობას ქმნის.
რას ნიშნავს ეს
ხშირად დასმული კითხვები
რატომ ვეღარ ენდობა საზოგადოება მეცნიერებს?
STAT News-ის პუბლიკაციაში მოყვანილი ავტორების განმარტებით, ნდობის კრიზისი ინსტიტუტებსა და ადამიანებს შორის ურთიერთობის ინფრასტრუქტურის დეფიციტიდან მომდინარეობს. ეს ნიშნავს, რომ მეცნიერული სფერო ხშირად „ლაპარაკობს” საზოგადოებაზე, ნაცვლად იმისა, რომ მისი ნაწილი გახდეს.
კომუნიკაციის გაუმჯობესება ხომ ეხმარება ნდობის შენებაში?
ავტორების თქმით, კომუნიკაცია მნიშვნელოვანია, მაგრამ არ არის გადამწყვეტი. გზავნილი ვერ ჩაანაცვლებს ნამდვილ, ადამიანურ კავშირს — ნდობა კი სწორედ ასეთი კავშირების გრძელვადიანი დაგროვების შედეგია.
რა შეუძლიათ სამეცნიერო ინსტიტუტებს კონკრეტულად გააკეთონ?
წყაროს ინფორმაციით, ავტორები ხაზს უსვამენ მოსმენისა და ჩართულობის პრაქტიკის სისტემურ განვითარებას. ეს გულისხმობს საზოგადოებასთან მუდმივ, გულწრფელ დიალოგს — განსაკუთრებით კი მათთან, ვინც სკეპტიკური დამოკიდებულებით გამოირჩევა.
მეცნიერებისადმი საზოგადოებრივი ნდობის კითხვა ჩვენს ეპოქაში ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული გამოწვევაა — დემოკრატიისთვის, ჯანდაცვისთვის, კლიმატური პოლიტიკისთვის. გრომანისა და მონტოხოს ძირითადი მიგნება ის არის, რომ ამ გამოწვევის სირთულის აღიარება — და მარტივი გამოსავლის ძიების მიტოვება — თავისთავად გარღვევის პირველი ნაბიჯია. მანამდე კი, სანამ ამ ღრმა ურთიერთობებს შევქმნით, ნდობის ნებისმიერი „სწრაფი გამოსწორება” ილუზიად დარჩება.
წყარო: ორიგინალი პუბლიკაცია · განახლდა 14 სექტემბერი 2026
დაკავშირებული: შენი ამბები · შენი ექიმი · GMJ News · შენი სილამაზე
