📷 ფოტო: bbc.co.uk (ორიგინალი წყარო)
ლონდონის საავადმყოფოში პირველად ჩატარდა ტვინის ოპერაცია ხელოვნური ინტელექტის რეალურ დროში დახმარებით. ორ შვილის მამამ სიბრმავე გადაიარა.
შენი სტარტაპი ავტორი: შენი სტარტაპი — სარედაქციო ჯგუფი · 27 აგვისტო 2026
მსოფლიოში პირველად ჩატარდა ტვინის ოპერაცია ხელოვნური ინტელექტის რეალურ დროში დახმარებით — და ეს ოპერაცია წარმატებით დასრულდა. ლონდონის University College London Hospital-ის ქირურგებმა AI-ის მეშვეობით 48 წლის რეის ჰიბერტს ჰიპოფიზის სიმსივნე მოაშორეს, რამაც მას მხედველობის დაკარგვის საფრთხე ემუქრებოდა. ეს მოვლენა სამედიცინო სფეროში ახალი ეტაპის დასაწყისად მიიჩნევა.
მთავარი
- ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტმა ოპერაციის ვიდეოჩანაწერი რეალურ დროში გაანალიზა და ქირურგებს ნერვებისა და სისხლძარღვების მდებარეობა მიუთითა.
- პაციენტს ჰიპოფიზის ჯირკვლის 11 მმ-იანი კეთილთვისებიანი სიმსივნე ჰქონდა, რომელიც მხედველობის ნერვებს აჭერდა.
- ოპერაციის შემდეგ პაციენტი აღნიშნავს, რომ მხედველობა სრულად აღუდგა და ენერგია დაუბრუნდა.
- კვლევა დაფინანსდა National Institute for Health and Care Research-ისა და Google-ის მიერ.
როგორ გაახელა სიმსივნემ ჩვეულებრივი ადამიანის ცხოვრება
რეის ჰიბერტი, ბედფორდშირელი, ორ შვილის მამა და მომხმარებელთა მომსახურების მენეჯერი, 18 თვის წინ ჯანსაღი ადამიანი იყო. ლანჩის დროს ყოველდღე ორ მილიანი სეირნობა ჰქონდა შეჩვეული. სწორედ ერთ-ერთ ასეთ სეირნობაზე გზაში გულა წაუვიდა და კრუნჩხვა დაეწყო.
ტვინის სკანირებამ გამოავლინა, რომ ჰიპოფიზის ჯირკვალზე 11 მმ-იანი სიმსივნე იზრდებოდა. ჰიპოფიზი თავის ქალას ძირთან მდებარე მსხალის ზომის ჯირკვალია, რომელიც ზრდის, მეტაბოლიზმის, არტერიული წნევისა და სხეულის ტემპერატურის მარეგულირებელ ჰორმონებს გამოიმუშავებს. სიმსივნე თანდათან მხედველობის ნერვებს აჭერდა და პაციენტს პერიფერიული მხედველობა ვიწროვდებოდა.
ჰიბერტი ამბობს, რომ ყველაზე მძიმე ტვირთი ემოციური იყო. „18 წლის განმავლობაში ყოველ დილას ვდგებოდი და ცოლს ყავას ვუხდიდი — და არ ვაპირებდი, რომ ეს სიმსივნე შემეჩერებინა”, — განაცხადა მან BBC-სთვის, რომლის ინფორმაციასაც ეყრდნობა ეს სტატია.
როგორ მუშაობს AI-ინსტრუმენტი ოპერაციის მიმდინარეობისას
ოპერაცია ენდოსკოპის — ცხვირის მეშვეობით შეყვანილი წვრილი კამერიანი ხელსაწყოს — გამოყენებით ჩატარდა. სიმსივნე ძვლისა და მყარი გარსის ქვეშ იყო დამალული, ამიტომ ყველაზე უსაფრთხო მოცილების ადგილის განსაზღვრა ართულდებოდა, განსაკუთრებით იმის გათვალისწინებით, რომ ადამიანის ანატომია ინდივიდუალურია.
სწორედ ამ ეტაპზე ჩაერთო AI. მეორე ეკრანზე ინსტრუმენტმა ოპერაციის ცოცხალი ვიდეოჩანაწერი გაანალიზა, ქირურგიული ხელსაწყოების მოძრაობა ადევნა თვალი და ყველაზე სავარაუდო ადგილები, სადაც სისხლძარღვები და ნერვები შეიძლება იყოს, მონიშნა. ტექნოლოგია მობილური ტელეფონის სახის ამოცნობის ფუნქციას გავს, ოღონდ სახეების მაგივრად ანატომიურ სტრუქტურებს ამოიცნობს.
სისტემა ასეულობით ჰიპოფიზის ოპერაციის ვიდეოჩანაწერზე მოიმარჯვეს — თითოეულ ვიდეოში სისხლძარღვები და ნერვები ხელით მოინიშნა, რათა AI-ს ამ სტრუქტურების „ამოცნობა” ესწავლა. „სისტემა გავარჯიშებულია უფრო მეტ ოპერაციაზე, ვიდრე ნებისმიერ ქირურგს სიცოცხლეში უნახავს ან ჩაუტარებია”, — განაცხადა პროფესორმა ჰანი მარკუსმა, ოპერაციის ერთ-ერთმა შემსრულებელმა. სამედიცინო ტექნოლოგიების განვითარების შესახებ კიდევ მეტი ინფორმაცია შეგიძლიათ იხილოთ ჩვენს პორტალზე.
„ჩვენს თავში გზის ნიშნები არ არის. პაციენტის უსაფრთხოების თვალსაზრისით, ამ ინსტრუმენტის სარგებლიანობა აბსოლუტურად ნათელია.”
— რეის ჰიბერტი, პაციენტი
პაციენტის გამოჯანმრთელება და კვლევის შემდეგი ნაბიჯები
ოპერაციის შემდეგ ჰიბერტი ამბობს, რომ თვალების გახელისთანავე 360 გრადუსიანი მხედველობა დაუბრუნდა. „ასე მკაფიოდ ერთი წელი არ მინახავს”, — განაცხადა მან. ოპერაციიდან გასული რვა კვირის განმავლობაში მხედველობა ყოველ რამდენიმე დღეში უმჯობესდებოდა. ენერგიაც დაუბრუნდა და ოპერაციამდე არსებული გვერდითი მოვლენები გაქრა.
ქირურგთა გუნდი ხაზს უსვამს, რომ AI ინსტრუმენტი მხოლოდ დამხმარეა — სრული კონტროლი ქირურგის ხელში რჩება. მათი გრძელვადიანი მიზანია ე.წ. „ქირურგიული ChatGPT”-ის შექმნა, რომელიც ოპერაციის განმავლობაში „კიდევ ერთ ექსპერტად” იფუნქციონირებს. ქირურგებს შეუძლიათ მას მიმართონ, ან, საჭიროების შემთხვევაში, მისი რჩევა უგულებელყონ, განმარტა პროფ. მარკუსმა.
კვლევა National Institute for Health and Care Research-ისა და Google-ის დაფინანსებით მიმდინარეობდა. ლაბორატორიულ პირობებში წლების განმავლობაში შემოწმებული ტექნოლოგია ახლა რეალურ ოპერაციებში გადაიდგა პირველი ნაბიჯი. გუნდი ახლა უფრო მასშტაბური კლინიკური კვლევის ჩატარებაზე მუშაობს. GMJ News-ის სამედიცინო სიახლეების გვერდზე შეგიძლიათ მსგავსი კვლევების შესახებ დამატებითი ინფორმაცია მიყვეთ.
საქართველოს სამედიცინო სფეროში მომუშავე სპეციალისტებს და ინოვაციებით დაინტერესებულ პირებს შეგახსენებთ, რომ შენი ექიმის პორტალზე ქართულ ენაზე ხელმისაწვდომია სხვადასხვა სამედიცინო სიახლე და სტატია.
რას ნიშნავს ეს
ხშირად დასმული კითხვები
რა არის ჰიპოფიზის ჯირკვლის სიმსივნე და რამდენად საშიშია?
ჰიპოფიზი თავის ქალას ძირთან მდებარე პატარა ჯირკვალია, რომელიც სხეულის მრავალ ფუნქციას არეგულირებს. ამ ჯირკვლის სიმსივნე ყოველთვის კიბო არ არის, მაგრამ შეიძლება მეზობელ ნერვებსა და სისხლძარღვებს დააჭიროს და მხედველობის დაქვეითება, ჰორმონული დარღვევები ან სხვა სერიოზული გართულებები გამოიწვიოს.
ხომ არ ანაცვლებს AI ქირურგს?
არა — ქირურგთა გუნდი ხაზს უსვამს, რომ AI ინსტრუმენტი მხოლოდ დამხმარეა. სრული კონტროლი ქირურგის ხელშია, ის კი AI-ის რჩევას ან ითვალისწინებს, ან — საჭიროების შემთხვევაში — უგულებელყოფს.
როდის გახდება ეს ტექნოლოგია ფართოდ ხელმისაწვდომი?
ჯერჯერობით ტექნოლოგია კვლევითი ეტაპის პირველ ფაზაშია. University College London Hospital-ის გუნდი ახლა უფრო მასშტაბური კლინიკური კვლევის ჩატარებაზე მუშაობს — ამ ეტაპის შედეგები განსაზღვრავს, სად და როდის გახდება ინსტრუმენტი ფართოდ გამოყენებადი.
ხელოვნური ინტელექტი სამედიცინო სფეროში ნელ-ნელა გადადის სამეცნიერო ფანტასტიკიდან ოპერაციის მაგიდასთან. ეს კვლევა ნათელი შეხსენებაა, რომ ტექნოლოგიური პროგრესი ყოველთვის ადამიანური გამბედაობის — ექიმების, მეცნიერების, და პაციენტებისა, რომლებიც კვლევაში ნებაყოფლობით მონაწილეობენ — შედეგია.
წყარო: ორიგინალი პუბლიკაცია · განახლდა 27 აგვისტო 2026
დაკავშირებული: შენი ამბები · შენი ექიმი · GMJ News · შენი სილამაზე
QR კოდი
სტატიის ციტირება
შენი სტარტაპი. (2026). ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით ტვინის პირველი ოპერაცია — პაციენტს სიბრმავე აარიდეს. 20 სექტემბერი, 2026. https://shenistartup.ge/xelovnuri-intelektis-dakhmarebith-tvinis-operacia/
