📷 ფოტო: bm.ge (ორიგინალი წყარო)
საქართველოს ეროვნული ბანკის კაპიტალის ბაზრის მიმოხილვის თანახმად, ლარში გამოხატული სახაზინო ობლიგაციების მოცულობა 2025 წლის ბოლოდან 2026 წლის მეორე კვარტლის ბოლომდე 11,4 მილიარდიდან 12,4 მილიარდ ლარამდე გაიზარდა. განსაკუთრებით შესამჩნევია არარეზიდენტი ინვესტორების წილის სწრაფი ზრდა.
8 სექტემბერი 2026
საქართველოს სახაზინო ფასიანი ქაღალდების ბაზარი ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გაიზარდა — ამის შესახებ საქართველოს ეროვნული ბანკის კაპიტალის ბაზრის მიმოხილვა მოწმობს. ლარში გამოხატული სახაზინო ობლიგაციების საერთო მოცულობა 2025 წლის ბოლოს 11,4 მილიარდი ლარი იყო, ხოლო 2026 წლის მეორე კვარტლის დასასრულს 12,4 მილიარდ ლარს მიაღწია. ამასთანავე, განსაკუთრებით თვალსაჩინოა, რომ ბაზარზე სულ უფრო მეტი უცხოელი ინვესტორი ჩნდება.
მთავარი
- ლარში გამოხატული სახაზინო ობლიგაციების მოცულობა 2025 წლის ბოლოდან 2026 წლის მეორე კვარტლის ბოლომდე 11,4-დან 12,4 მილიარდ ლარამდე გაიზარდა.
- კომერციული ბანკები, ეროვნული ბანკი და საპენსიო ფონდი ბაზრის 89%-ს ფლობენ — ეს ინსტიტუტები ობლიგაციებს ვადის ამოწურვამდე ინახავენ.
- არარეზიდენტი ინვესტორების წილი ერთ წელიწადში 1%-დან 8%-მდე გაიზარდა.
- მეორადი ბაზრის სუსტი აქტივობა ხელს უშლის სახაზინო ობლიგაციებს, ემსახუროს ბენჩმარკად კორპორატიული ობლიგაციების ფასწარმოქმნისას.
ვინ ფლობს სახაზინო ობლიგაციებს და როგორ
ეროვნული ბანკის მიმოხილვის თანახმად, ბაზრის სტრუქტურა კვლავ ინსტიტუციური ინვესტორების სასარგებლოდ რჩება კონცენტრირებული. კომერციული ბანკები, ეროვნული ბანკი და საპენსიო ფონდი ერთობლივად ბაზრის 89%-ს ფლობენ 2026 წლის მეორე კვარტლის მდგომარეობით.
ეს ინსტიტუტები ობლიგაციებს ჩვეულებრივ ვადის ამოწურვამდე ინახავენ და არ ჰყიდიან, რაც მეორადი ბაზრის აქტივობას შედარებით დაბალ დონეზე ტოვებს. ამგვარი სტრატეგია ბუნებრივია ინსტიტუციური ინვესტორებისთვის, თუმცა ბაზრის სიღრმეზე გავლენას ახდენს.
ამ სფეროს ტენდენციებს შენი ამბები სისტემატურად აშუქებს — ფინანსური ბაზრის სიახლეები ქართულ მედიაში სულ უფრო მეტი ყურადღების საგანი ხდება.
მეორადი ბაზრის სუსტი აქტივობა — პრობლემა თუ თავისებურება?
ეროვნული ბანკი აღნიშნავს, რომ მეორადი ბაზრის შეზღუდული აქტივობა სახაზინო ობლიგაციებს უშლის ხელს, ეფექტურად ემსახუროს ბენჩმარკად კორპორატიული ობლიგაციების ფასწარმოქმნისას. ეს კი მთელი კაპიტალის ბაზრის განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი გამოწვევაა.
კაპიტალის ბაზრის სიღრმე და ლიკვიდობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სტარტაპებისა და მზარდი კომპანიებისთვის, რომლებიც ალტერნატიულ დაფინანსებაზე ფიქრობენ. ამ კუთხით, GMJ News ქართული ბიზნეს-სამყაროს ყველა მნიშვნელოვან სიახლეს სისტემატურად გადმოსცემს.
ბენჩმარკის არარსებობა ართულებს კომპანიებს — განსაკუთრებით ისეთებს, ვინც კორპორატიული ობლიგაციებით სარგებლობის განზრახვა აქვს — სამართლიანი საბაზრო ფასის განსაზღვრაში. ეს, ეროვნული ბანკის შეფასებით, ბაზრის მნიშვნელოვანი სტრუქტურული შეზღუდვაა.
არარეზიდენტების წილი ერთ წელიწადში რვაჯერ გაიზარდა
ყველაზე თვალსაჩინო ცვლილება ბაზარზე არარეზიდენტი ინვესტორების სწრაფი შემოსვლაა. 2025 წლის მეორე კვარტლის ბოლოს მათი წილი სახაზინო ობლიგაციებში მხოლოდ 1% იყო. 2025 წლის ბოლოს ეს მაჩვენებელი 3%-მდე გაიზარდა, ხოლო 2026 წლის მეორე კვარტლის ბოლოს — 8%-მდე.
ეროვნული ბანკის ინფორმაციით, ზრდას ნაწილობრივ ხელი შეუწყო საფინანსო სამინისტროს მიერ მაისში განხორციელებულმა 400 მილიონი ლარის სინდიცირებული ობლიგაციის გამოშვებამ. თუმცა ამ ტენდენციის დასაწყისი უფრო ადრე, 2026 წლის აპრილში, ფიქსირდება — მაშინ არარეზიდენტების წილი 5%-ს მიაღწია.
ეს ტენდენცია ფართო ეკონომიკური სურათის ნაწილია. ინვესტიციებისა და ბიზნეს-გარემოს შემდგომი ანალიზისთვის სასარგებლოა შენი დასვენების ანალოგიური ფორმატით, ხოლო ბიზნეს-გარემოსთვის — ეკონომიკის სამინისტროს ოფიციალური რესურსი.
არარეზიდენტი ინვესტორების წილი სახაზინო ობლიგაციებში 2025 წლის მეორე კვარტლის ბოლოს დაახლოებით 1% იყო, 2025 წლის ბოლოს — დაახლოებით 3%, ხოლო 2026 წლის მეორე კვარტლის ბოლოს — 8%-მდე გაიზარდა.
— საქართველოს ეროვნული ბანკი, კაპიტალის ბაზრის მიმოხილვა
რას ნიშნავს ეს
ხშირად დასმული კითხვები
რა არის სახაზინო ობლიგაცია და ვინ გამოსცემს მას საქართველოში?
სახაზინო ობლიგაცია სახელმწიფოს მიერ გამოშვებული სავალო ფასიანი ქაღალდია. საქართველოში სახაზინო ობლიგაციებს საფინანსო სამინისტრო გამოსცემს, ხოლო ეროვნული ბანკი ბაზრის ზედამხედველობასა და მონიტორინგს ახორციელებს.
რატომ ითვლება მეორადი ბაზრის სუსტი აქტივობა პრობლემად?
მეორადი ბაზარზე ობლიგაციებით ვაჭრობა ბენჩმარკ საპროცენტო განაკვეთებს ქმნის, რომლებიც კორპორატიული ობლიგაციების ფასწარმოქმნის სარეფერენციო წერტილს წარმოადგენს. სუსტი ვაჭრობის პირობებში ეს საორიენტაციო ფასები ფაქტობრივად არ ყალიბდება, რაც ფართო კაპიტალის ბაზრის განვითარებას ართულებს.
რა შეუწყო ხელი არარეზიდენტი ინვესტორების მკვეთრ ზრდას?
ეროვნული ბანკის ინფორმაციით, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი საფინანსო სამინისტროს მიერ 2026 წლის მაისში განხორციელებული 400 მილიონი ლარის სინდიცირებული ობლიგაციის გამოშვება გახდა. თუმცა ტენდენცია უფრო ადრე, 2026 წლის გაზაფხულზე, დაიწყო.
სახაზინო ფასიანი ქაღალდების ბაზრის ზრდა და განსაკუთრებით არარეზიდენტთა ინტერესის გაძლიერება საქართველოს კაპიტალის ბაზრის მომწიფების ნიშნად შეიძლება განიხილებოდეს — თუმცა ეროვნული ბანკი მიუთითებს, რომ მეორადი ბაზრის სტრუქტურული გამოწვევები კვლავ ღია საკითხად რჩება. ამ გამოწვევების გადაჭრა განსაზღვრავს, შეძლებს თუ არა ბაზარი სრულფასოვნად ემსახუროს ქვეყნის ფართო საფინანსო ეკოსისტემას.
წყარო: ორიგინალი პუბლიკაცია · განახლდა 18 სექტემბერი 2026
დაკავშირებული: შენი ამბები · შენი ექიმი · GMJ News · შენი სილამაზე
