გაყალბებული წონის კლების პრეპარატი: რეტატრუტიდის ყალბი ვერსიები შავ ბაზარს ავსებს

📷 ფოტო: bbc.co.uk (ორიგინალი წყარო)

📍 საქართველო · 27 სექტემბერი 2026 · ⏱ 8 წთ საკითხავი

კლინიკური კვლევების სტადიაზე მყოფი წონის კლების პრეპარატის — რეტატრუტიდის — ყალბი ვერსიები შავ ბაზარს ავსებს. ექსპერტები სერიოზულ საშიშროებას გვაფრთხილებენ.

შენი სტარტაპი ავტორი: შენი სტარტაპი — სარედაქციო ჯგუფი · 5 სექტემბერი 2026

🤝 შენი ქსელი

რეტატრუტიდის ყალბი პრეპარატი, რომელიც ჯერ კიდევ კლინიკური გამოცდის სტადიაზეა და ადამიანებში გამოყენებისთვის არცერთ ქვეყანაში არ არის დამტკიცებული, შავ ბაზარზე უკანონოდ ვრცელდება. BBC-ის ცნობით, ეს ერთ-ერთი პირველი შემთხვევაა, როდესაც ექსპერიმენტული პრეპარატის — ჯერ კიდევ ტესტირების პროცესში მყოფის — ყალბი ვერსიები ასე ფართოდ გახდა ხელმისაწვდომი. ჯანდაცვისა და ფარმაცევტული სიახლეების შემდევნება სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება, რადგან ასეთი ტენდენციები სწრაფად საერთაშორისო მასშტაბებს იძენს.

კლინიკური კვლევის სტადიაზე მყოფი პრეპარატი ქუჩაში იყიდება

რეტატრუტიდი ფარმაცევტული კომპანია Eli Lilly-ის მიერ შემუშავებული წონის კლების საინექციო პრეპარატია. BBC-ის ინფორმაციით, პრეპარატი ამჟამად კლინიკური კვლევის მესამე ფაზაშია — ეს ის ეტაპია, სადაც FDA ამერიკაში საბოლოოდ მხოლოდ განაცხადებულ პრეპარატთა ნახევარს ამტკიცებს. მიუხედავად ამისა, პრეპარატის ყალბი ვერსიები უკვე სოციალურ მედიაში, სპორტდარბაზებში, ფრჩხილების სალონებში, სილამაზის კაბინეტებში, თმის სალონებსა და ქუჩის გამყიდველებთანაც კი ვრცელდება.

ფარმაცევტი და 24 HR Pharmacy-ის დირექტორი სეჰარ შახიდი BBC-ს განუცხადა: „სამყარო გამიჟნდა. ადამიანები ფაქტობრივად უკანონო პრეპარატს ისინჯავენ და ფიქრობენ, რომ ეს უსაფრთხოა.” მისი თქმით, ეს ყველაფერი იმდენად ნორმად იქცა, რომ ადამიანები ღიად საუბრობენ მათი „დილერების” შესახებ და სოციალურ ქსელებში პოსტებს აქვეყნებენ. სილამაზის ინდუსტრიის სიახლეებს თვალს რომ ადევნებთ, შეამჩნევთ, რამდენად ხშირად ჩნდება ეს თემა სილამაზის სფეროსთან გადამკვეთ კონტექსტში.

Eli Lilly-ის ვებსაიტზე გამოქვეყნებული გაფრთხილების თანახმად, „არავის არ უნდა მიიღოს რაიმე, რაც რეტატრუტიდად ითვლება, Lilly-ის სპონსორობით ჩატარებული კლინიკური კვლევის გარეთ.” კომპანია განმარტავს, რომ უნებართვო პრეპარატები შეიძლება შეიცავდეს უცნობ ინგრედიენტებს, მავნე მინარევებს, ან სულ სხვა ნივთიერებას.

რეალური შემთხვევები: ჯანმრთელობის სერიოზული შედეგები

BBC-ის ცნობით, ბრაიტონელი 20 წლის ტომ დეივისი თითქმის საავადმყოფოში მოხვდა, მას შემდეგ, რაც გამართულად ვერ გამოიანგარიშა და რეკომენდებულ დოზაზე რვაჯერ მეტი შეიყვანა. პრეპარატი მან ჩინური მომწოდებლისგან შეიძინა სპორტდარბაზში მეგობრების რეკომენდაციით. „ეს საშინელება იყო”, — ამბობს ის. „72 საათის განმავლობაში მქონდა ძლიერი დიარეა და გულისრევა. ვფიქრობდი, ეს თუ გაგრძელდა, სასწრაფოში მოვხვდებოდი.”

🤝 შენი ქსელი

ენდოკრინოლოგ პროფ. დონალ ო’შეას განცხადებით, ახალგაზრდა, ფიზიკურად ჯანმრთელი პაციენტები საავადმყოფოში ხვდებიან გულისრევით, ღებინებით, დიარეით, ზოგ შემთხვევაში კი — თირკმლის უკმარისობით. GMJ News-ის ჯანდაცვის განყოფილება ასევე ეხება ფარმაცევტული ბაზრის მსგავს გამოწვევებს. ექსპერტი ამატებს, რომ ზოგ შემთხვევაში პირადი მწვრთნელები არა მხოლოდ პრეპარატს ურიგებენ კლიენტებს, არამედ თავადვე ასინჯავენ, ხოლო პაციენტებს ხშირად არ იციან, რა მიიღეს და რა დოზით.

ბრიტანეთის მარეგულირებელი ორგანოს (MHRA) მიერ ნორთემპტონში ჩატარებული დარბევისას უკანონო ქარხანაში 2 000-ზე მეტი უნებართვო საინექციო კალამი იქნა აღმოჩენილი — ეს ყველაფერი ნათლად გვიჩვენებს, რა მასშტაბის ინდუსტრიაა ჩამოყალიბებული.

კლინიკური კვლევა და ყალბი თვითექსპერიმენტი — განსხვავება

ჩესტერში მოღვაწე სამეცნიერო-კვლევითი ექიმი დ-რი ნას ხატაქი Eli Lilly-ის მესამე ფაზის კვლევაში მონაწილე პაციენტების სკრინინგს ახორციელებს. BBC-ს განუცხადა, რომ კვლევის ფარგლებში პრეპარატის მიღებამდე პაციენტებს უტარდებათ მკაცრი გამოკვლევა: მოითხოვება ოჯახის ექიმის ჩანაწერები, მოწმდება ემოციური, ფიზიკური და ფსიქოლოგიური მდგომარეობა. „ვინც ონლაინ ყიდულობს, ფაქტობრივად საკუთარ ექიმად იქცევა — ეს კოლოსალური რისკია”, — ამბობს ის.

ექსპერტი ყურადღებას ამახვილებს იმ ფაქტზე, რომ ყალბი პრეპარატის მომხმარებლები სინამდვილეში „ლაბორატორიულ ვირთხებად” გვევლინებიან — ყოველგვარი სამედიცინო კონტროლის გარეშე. ამ კონტექსტში განსაკუთრებით საგულისხმოა, რომ ამ ეტაპზე FDA-ს სტატისტიკის მიხედვით, მესამე ფაზაში შესული პრეპარატების მხოლოდ 50% იღებს საბოლოო დამტკიცებას — ანუ თავად ლეგალური პრეპარატის ბაზარზე გამოჩენაც კი გარანტირებული არ არის. შენი ამბები საქართველოში მსგავსი ფარმაცევტული ტრენდების ადგილობრივ კონტექსტს ასევე ეხება.

„ახალგაზრდა, ფიზიკურად ჯანმრთელი პაციენტები საავადმყოფოში ხვდებიან გულისრევით, ღებინებით, დიარეით — ზოგ შემთხვევაში თირკმლის უკმარისობით.”

— პროფ. დონალ ო’შეა, ენდოკრინოლოგი, BBC-სთვის მიცემული განცხადება

ახალი წონის კლების პრეპარატების ირგვლივ გაჩენილი ყალბი ბაზარი კარგად ასახავს, რამდენად სწრაფად შეიძლება ჯანდაცვის სფეროს გამოწვევებმა ახალი, არაპროგნოზირებადი სახე მიიღოს. ფარმაცევტული კვლევის ისტორიაში, სავარაუდოდ, პირველი სისტემური შემთხვევაა, როდესაც ჯერ კიდევ ლაბორატორიაში ტესტირებადი პრეპარატის ყალბი კოპიები ამ მასშტაბით ვრცელდება — და ეს ფენომენი მარეგულირებელ ორგანოებს, ფარმაცევტულ კომპანიებსა და ჯანდაცვის ექსპერტებს ახალი, ჯერ კიდევ გადაუჭრელი კითხვების წინ აყენებს. ჯანდაცვის სიახლეების გაკვლევა ასეთ დროს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რათა სანდო ინფორმაცია ეფექტურად განვასხვაოთ არარეგულირებული ბაზრის მაცდური, მაგრამ სახიფათო შეთავაზებებისგან.

წყარო: ორიგინალი პუბლიკაცია · განახლდა 5 სექტემბერი 2026

დაკავშირებული: შენი ამბები · შენი ექიმი · GMJ News · შენი სილამაზე

შენი სტარტაპი

ყველა სტატია მომზადებულია რედაქციის მიერ — ბიზნესი, ეკონომიკა და ბაზრები საქართველოში.

See Full Bio