📷 ფოტო: bbc.co.uk (ორიგინალი წყარო)
თვალის სპეციალისტები აფრთხილებენ, რომ მზის დაბნელებაზე დაუცველი თვალით ყურებამ შეიძლება გამოუსწორებელი ზიანი მიაყენოს მხედველობას. სიმპტომები რამდენიმე საათის შემდეგ ჩნდება.
სექტემბერი 2026
თვალის სპეციალისტები სასწრაფო გაფრთხილებით გამოდიან: მზის დაბნელება და თვალის დაზიანება ერთმანეთთან პირდაპირ კავშირშია, და სიმპტომები ხშირად მხოლოდ რამდენიმე საათის შემდეგ ჩნდება. BBC-ის ინფორმაციით, ბუდობელი მზის ყურებამ დაუცველი თვალით შეიძლება გამოუსწორებელი ზიანი მიაყენოს ბადურას — თვალის იმ ნაწილს, რომელიც მახვილ, ცენტრალურ მხედველობაზეა პასუხისმგებელი. ამდენად, ვისაც გასულ დღეებში დაბნელება ოფიციალური დამცავი სათვალეების გარეშე დაუკვირდა, ექიმები ყველას ურჩევენ — ყურადღება მიაქციონ შეიძლება სულ ახლახან გამოვლენილ სიმპტომებს.
მთავარი
- მზის ბადურის დაზიანება — სოლარული რეტინოპათია — შეიძლება განვითარდეს უმოკლეს ხანში, სანამ ადამიანი ტკივილს საერთოდ ვერ იგრძნობს.
- სიმპტომები — ბუნდოვანი მხედველობა, ცენტრალური ბნელი ლაქა, სინათლეზე გაზრდილი მგრძნობელობა — ყურებიდან რამდენიმე საათში ჩნდება.
- 1999 წელს, გაერთიანებულ სამეფოში ბოლო სრული დაბნელების შემდეგ, დაახლოებით 70 ადამიანი მხედველობის დაზიანებით დარჩა.
- ოფიციალური, სპეციალურად შექმნილი დამცავი სათვალეების გარდა, სხვა საშუალება — მათ შორის ჩვეულებრივი სათვალე — სათანადო დაცვას ვერ იძლევა.
რატომ ვერ ვამჩნევთ დაზიანებას — სანამ გვიანი არ არის
მზის დაბნელების დროს ერთ-ერთი ყველაზე მზაკვრული საფრთხე ის არის, რომ ბადურას საერთოდ არ გააჩნია ტკივილის რეცეპტორები. ეს ნიშნავს, რომ ადამიანი პირდაპირ მზეში იყურება, ბადურა ზიანდება, მაგრამ ფიზიკური ტკივილი არ იგრძნობა — არც კი ჩნდება სიგნალი, რომ თვალს საშიში რამ ხდება.
ჩვეულებრივ, თუ ადამიანი პირდაპირ მზეს შეხედავს, ბუნებრივი რეფლექსი — ბრჭყვიალება, თვალის ხუჭვა — სწრაფად ითიშება ამ სურვილს. თუმცა, დაბნელების დროს ცა ბინდება, ამიტომ ეს ინსტინქტი ნაკლებად ააქტიურებს საკუთარ თავს. სწორედ ამ „ბუნებრივი გამაფრთხილებლის” ჩახშობის გამო ადამიანები ხშირად ვერ ამჩნევენ, რომ საკუთარ თვალებს ზიანს აყენებენ.
მზის ინტენსიური სინათლე და ულტრაიისფერი გამოსხივება ერთობლივად იწვევს მდგომარეობას, რომელსაც სამედიცინო ტერმინოლოგიაში „სოლარული რეტინოპათია” ეწოდება. ჯანდაცვის სპეციალისტები ხაზს უსვამენ — ეს დიაგნოზი სერიოზულია და შეიძლება გრძელვადიანი გავლენა იქონიოს ადამიანის ცხოვრების ხარისხზე.
რა სიმპტომებს უნდა ვეძებდეთ
ლონდონის Moorfields Eye Hospital-ის კონსულტანტი ოკულისტი ალექსანდრე იონიდესი BBC-ს განუმარტავს, რომ სიმპტომები ჩვეულებრივ რამდენიმე საათში ვლინდება. მთავარი ნიშანი — ცენტრალურ მხედველობაში ლაქა ან დამახინჯება. „ეს შეიძლება იყოს მოგრძო, მოყვითალო ან მუქი ლაქა სწორედ მხედველობის ცენტრში — ისე, რომ სახეს, წიგნის ტექსტს ან კედლის საათს უყურებ და ვერ ხედავ ნათლად,” — ამბობს ის. ტკივილი ამ შემთხვევაში არ ახლავს — დაზიანება „ძალიან ნელა, თანდათანობით” ვლინდება.
გარდა ცენტრალური ლაქისა, სხვა სიმპტომებზეც უნდა ვიყოთ ყურადღებიანი:
- მხედველობის ბუნდოვანება
- თვალის ტკივილი
- სიწითლე და გაღიზიანება
- ქვიშიანობის ან სიმკვახის შეგრძნება
- სინათლეზე გაძლიერებული მგრძნობელობა
- მხედველობის უეცარი ცვლილება
ამ ნიშნებიდან რომელიმეს შემჩნევისთანავე, ექსპერტები გვირჩევენ — გადადება დაუშვებელია. ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული სიახლეები ხშირად ადასტურებს, რომ ოფთალმოლოგიური პრობლემებისას სწრაფი რეაქცია გადამწყვეტია.
სად და როგორ უნდა მოიძიო სამედიცინო დახმარება
იონიდესი განმარტავს, რომ გაერთიანებულ სამეფოში დახმარების მიღება რამდენიმე გზით შეიძლება. პირველი — ადგილობრივი ოპტიკოსი, რომელსაც, მისი თქმით, ახლა კარგი ტექნიკური ბაზა აქვს. „ოპტიკოსმა შეიძლება განახორციელოს ბადურის სკანირება, რომელიც ცხადყოფს სოლარული რეტინოპათიის ნიშნებს.” ასევე შესაძლებელია ადგილობრივ სამედიცინო ცენტრში მომართვა ან, გადაუდებელ შემთხვევაში, სასწრაფო დახმარებით სარგებლობა — ჰოსპიტლების უმრავლესობაში, მისი თქმით, მოქვითაა თვალის ექიმი.
ის ასევე ხაზს უსვამს, რომ სიმპტომების განვითარების გარკვეული შეფერხების გამო, სრული სურათი ჯერ ცნობილი არ არის — ამდენად, ვინც დაბნელება დაუცველი თვალით დაინახა, სიფხიზლე მომდევნო საათებშიც გამართლებულია. ჯანსაღი ცხოვრების წესი და პრევენციული სამედიცინო შემოწმება ყოველთვის სჭარბობს მკურნალობის აუცილებლობას.
წინა დაბნელებებთან შედარებით, ამჯერად ნაწილობრივი დაბნელება ნაკლებ ადამიანს უბიძგებდა პირდაპირი ხედვისკენ — სწორედ ამ განსხვავებამ შეიძლება განაპირობოს ნაკლები შემთხვევა. საერთაშორისო ჯანდაცვის ორგანიზაციები, კერძოდ მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაცია, ასევე ხაზს უსვამენ ოფთალმოლოგიური სიფრთხილის მნიშვნელობას ასტრონომიული მოვლენების დროს.
1999 წლის დაბნელების შემდეგ, Moorfields Eye Hospital-ს ავადმყოფებითა და შეშფოთებული ადამიანებით ოპერატიული ცენტრი გადაევსო. ახლა, „დილის შემდეგ”, გაცილებით ნაკლები ადამიანი მიმართავს — შესაძლოა, ინფორმაცია სათანადოდ გავრცელდა.
— ალექსანდრე იონიდესი, Moorfields Eye Hospital-ის კონსულტანტი ოკულისტი, BBC-ის ინფორმაციით
რას ნიშნავს ეს
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენ ხანში ვლინდება სიმპტომები მზის დაბნელებაზე ყურების შემდეგ?
BBC-ის ინფორმაციით, სიმპტომები ჩვეულებრივ რამდენიმე საათის შემდეგ ვლინდება. სწორედ ამიტომ ადამიანი ხშირად ვერ ამჩნევს დაზიანებას ყურების მომენტში — ბადურას ტკივილის რეცეპტორები არ გააჩნია.
კმარა ჩვეულებრივი, მუქი სათვალე მზის დაბნელების სანახავად?
არა. ექსპერტები ცალსახად ამბობენ, რომ ჩვეულებრივი სათვალე, მათ შორის მუქი, სათანადო დაცვას ვერ უზრუნველყოფს. დაბნელების სასაფრთხოებლოდ სანახავად აუცილებელია სპეციალურად შექმნილი, სერტიფიცირებული დამცავი სათვალე.
რა უნდა გააკეთო, თუ ეჭვი გაქვს, რომ თვალი დაზიანდა?
Moorfields Eye Hospital-ის სპეციალისტის რეკომენდაციით, სასწრაფოდ უნდა მიმართო ადგილობრივ ოპტიკოსს, სამედიცინო ცენტრს ან სასწრაფო დახმარებას. ოპტიკოსს შეუძლია ბადურის სკანირება ჩაატაროს და, საჭიროების შემთხვევაში, სპეციალიზებულ კლინიკაში გაგაგზავნოს.
მზის დაბნელება კოსმოსის ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი სანახაობაა, თუმცა ბუნება ამ გამაოცებელ მოვლენაში ფარულ რისკსაც მალავს. სოლარული რეტინოპათია ის შემთხვევაა, სადაც პრევენცია გაცილებით მარტივია, ვიდრე შედეგებთან გამკლავება — ერთი წუთიც კი შეიძლება გახდეს გრძელვადიანი მხედველობის პრობლემების მიზეზი. ამდენად, ყოველ მომავალ ასტრონომიულ სანახაობამდე სათანადო ინფორმირება და დამცავი საშუალებების გამოყენება ყველა ასაკის ადამიანისთვის — ბავშვებიდან უფროსებამდე — სასიცოცხლო მნიშვნელობისაა.
წყარო: ორიგინალი პუბლიკაცია · განახლდა 14 აგვისტო 2026
დაკავშირებული: შენი ამბები · შენი ექიმი · შენი სილამაზე · შენი სუფრა
