📷 ფოტო: shenidasveneba.ge (ორიგინალი წყარო)
ფოთოლეთის მონასტერი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს ფოთოლეთად წოდებულ ტყეში და მიჩნეულია გრიგოლ ხანძთელის მოწაფის მიერ IX საუკუნეში დაარსებულ კვირიკეწმინდის მონასტრად. მისი ხუროთმოძღვრული იერი და მდებარეობა ბადებს უნიკალურ ისტორიულ ღირებულებას.
შენი სტარტაპი ავტორი: შენი სტარტაპი — სარედაქციო ჯგუფი · 31 ივლისი 2026
ფოთოლეთის მონასტერი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, დაბა ახალდაბის სამხრეთით, მთის ოდნავ გავაკებულ ფერდზე, ფოთოლეთად წოდებულ ტყეში მდებარეობს — ისტორიული სიწმინდე, რომელიც ქართული სამონასტრო კულტურის ერთ-ერთ ადრეულ კერად ითვლება. შენი დასვენების ინფორმაციით, ეკლესია თავისი მდებარეობითა და ხუროთმოძღვრული იერით მიჩნეულია IX საუკუნეში დაარსებულ კვირიკეწმინდის მონასტრად, რომელიც გრიგოლ ხანძთელის ერთ-ერთ უახლოეს მოწაფეს — ქრისტეფორეს — უკავშირდება.
მთავარი
- ფოთოლეთის მონასტერი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, დაბა ახალდაბიდან 6 კილომეტრის მანძილზე მდებარეობს.
- ეკლესია მიჩნეულია გრიგოლ ხანძთელის მოწაფის — ქრისტეფორეს მიერ IX საუკუნის 40-იან წლებში დაარსებულ კვირიკეწმინდის მონასტრად.
- ამ ვარაუდის საფუძველია ეკლესიის ხუროთმოძღვრული იერი, მდებარეობა და „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრება” — ქართული ჰაგიოგრაფიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ძეგლი.
ფოთოლეთის ტყეში — მონასტრის გეოგრაფია და გარემო
მონასტერი განლაგებულია მთის ფერდის იმ ნაწილში, სადაც რელიეფი ოდნავ გასწორებულია, ხოლო მის გარშემო ვრცელდება ფოთოლეთად წოდებული ტყე. სწორედ ამ ტყის სახელი აქვს გადაცემული მონასტერსა და მთელ ამ კუთხეს. ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ეს ნაწილი ცნობილია ხშირი ტყეებით, ღრმა ხეობებით და ისტორიული ძეგლებით.
დაბა ახალდაბიდან სამხრეთის მიმართულებით გავლილი სულ რაღაც 6 კილომეტრი ავლენს სრულიად განსხვავებულ პეიზაჟს — მჩუმარე ტყის სიღრმეში, მთის გავაკებულ ფერდზე, სადაც სამონასტრო ნაგებობა ბუნებრივ გარემოში თითქოს ბუნებრივად ჩაღვრილია. შენი ამბების მიხედვით, ამ რეგიონში ქართული სამონასტრო ტრადიციის კვალი არაერთ ადგილას შეიმჩნევა.
ადგილის გეოგრაფიული სიმყუდროვე სავარაუდოდ ერთ-ერთი მიზეზი იყო იმისა, რომ შუა საუკუნეებში ბერ-მონაზვნებმა სწორედ ეს კუთხე მონასტრის ასაშენებლად შეარჩიეს. მთების ბუნებრივი ბარიერი და ტყის სიხშირე კი ამ ადგილს მიუდგომელსა და ჩაკეტილს ხდიდა.
ქრისტეფორე და კვირიკეწმინდის მონასტრის ისტორია
შენი დასვენების ინფორმაციით, ეკლესია მეცნიერულად მიჩნეულია კვირიკეწმინდის მონასტრად — ნაგებობად, რომელიც გრიგოლ ხანძთელის მოწაფემ, ქრისტეფორემ, IX საუკუნის 40-იან წლებში ააგო. ეს დასკვნა ეფუძნება ორ მთავარ ნიშანს: ეკლესიის ხუროთმოძღვრულ ფორმას და მის გეოგრაფიულ მდებარეობას.
„გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრება” — ქართული ჰაგიოგრაფიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ძეგლი — გვამცნობს, რომ ქრისტეფორე გრიგოლ ხანძთელის უახლოეს მოწაფეთა შორის იყო. ტექსტი მას ასახავს, როგორც მოძღვრის მხარდამხარ მდგომ და მის სულიერ სახელმძღვანელობას მისდევ პიროვნებად. ქართული ისტორიული მემკვიდრეობის ეს ფენა განსაკუთრებით მდიდარია სამხრეთ საქართველოში, სადაც IX–X საუკუნეებში სამონასტრო მოძრაობამ განსაკუთრებული სიძლიერე მიაღწია.
საქართველოში ამ პერიოდის მონასტრების შესწავლა მნიშვნელოვანი სამეცნიერო და კულტურული ღირებულების საქმეა. ფოთოლეთის ეკლესია ამ კონტექსტში განსაკუთრებით საინტერესოა, რადგანაც „ცხოვრების” ტექსტი ქრისტეფორესა და მის სამოძღვრო მოღვაწეობას პირდაპირ ასახავს. ვისაც ქართული კულტურული ტურიზმი აინტერესებს, შენი დასვენება ამ და სხვა ისტორიულ ძეგლებზე ვრცელ ინფორმაციას გვთავაზობს.
ხუროთმოძღვრული მახასიათებლები და სამეცნიერო კონტექსტი
ეკლესიის ხუროთმოძღვრული იერი — შენობის ფორმა, გეგმარება და სამშენებლო ტექნიკა — ერთ-ერთი მთავარი არგუმენტია მის IX საუკუნით დათარიღებისა და კვირიკეწმინდასთან გაიგივების სასარგებლოდ. ამ ეპოქის ქართული სამონასტრო ხუროთმოძღვრება გამოირჩეოდა სიმარტივით, ლაკონიური ფორმებით და ბუნებრივ გარემოსთან ორგანული შეხამებით.
მეცნიერები ამ ტიპის ძეგლების შესწავლისას ორ ძირითად კომპონენტს ეყრდნობიან: წერილობით წყაროებს (ამ შემთხვევაში — „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებას”) და ადგილზე არსებულ მატერიალურ კვალს. ფოთოლეთის შემთხვევაში ორივე კომპონენტი ერთმანეთს ემთხვევა, რაც მკვლევართა დასკვნას სარწმუნოს ხდის.
ქართული ისტორიული ძეგლების მსგავსი კვლევები ქვეყნის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვისა და პოპულარიზაციის მნიშვნელოვანი ნაწილია. ამ სფეროში საქართველოს კულტურის სამინისტრო და სხვა სახელმწიფო სტრუქტურები აქტიურ მუშაობას აწარმოებენ.
ფოთოლეთის ეკლესია მიჩნეულია გრიგოლ ხანძთელის მოწაფის — ქრისტეფორეს მიერ IX საუკუნის 40-იან წლებში დაარსებულ კვირიკეწმინდის მონასტრად, დაბა ახალდაბიდან 6 კილომეტრის მანძილზე.
— shenidasveneba.ge
რას ნიშნავს ეს
ხშირად დასმული კითხვები
სად მდებარეობს ფოთოლეთის მონასტერი?
ფოთოლეთის მონასტერი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს, დაბა ახალდაბის სამხრეთით, 6 კილომეტრის მანძილზე, მთის ოდნავ გავაკებულ ფერდზე, ფოთოლეთად წოდებულ ტყეში.
ვინ დააარსა ფოთოლეთის მონასტერი?
მეცნიერთა შეფასებით, მონასტერი IX საუკუნის 40-იან წლებში დააარსა გრიგოლ ხანძთელის მოწაფემ — ქრისტეფორემ. ეს ვარაუდი ეფუძნება ეკლესიის ხუროთმოძღვრულ იერს, მის მდებარეობასა და „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებას”.
რა კავშირი აქვს ფოთოლეთის მონასტერს „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებასთან”?
„გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრება” — ქართული ჰაგიოგრაფიის ძეგლი — გვამცნობს ქრისტეფორეს შესახებ, რომელიც გრიგოლ ხანძთელის უახლოეს მოწაფეთა შორის იყო. სწორედ ამ ტექსტზე და ეკლესიის ფიზიკურ მახასიათებლებზე დაყრდნობით ხდება ფოთოლეთის ეკლესიის კვირიკეწმინდის მონასტრად იდენტიფიცირება.
ფოთოლეთის მონასტერი კიდევ ერთხელ გვაგონებს, რომ ქართული სამონასტრო კულტურის ფენები ხშირად ტყის სიღრმეში, უხილავ ფერდებზე ინახება — ადგილებში, სადაც ბუნება და ისტორია ერთმანეთთან მდუმარე დიალოგს აწარმოებს. ამ ძეგლის სამეცნიერო შესწავლა და საზოგადოებისთვის გაცნობა ქართული კულტურული მემკვიდრეობის მნიშვნელოვანი ნაწილია, რომელიც მომავალ თაობებს გადაეცემა.
სრულად წაიკითხეთ ორიგინალი: shenidasveneba.ge · განახლდა 31 ივლისი 2026
დაკავშირებული: შენი ამბები · შენი ექიმი · GMJ News · შენი სილამაზე
იპოვე საქართველოს ბანკები სრულ კატალოგში ან ინტერაქტიულ რუკაზე — რეიტინგებით, ფასებითა და მისამართებით.
