📷 ფოტო: shenidasveneba.ge (ორიგინალი წყარო)
აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტო ლაზური ნავმშენებლობის ტრადიციების კვლევას აწარმოებს, რომელიც არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსის მინიჭებას ისახავს მიზნად.
შენი სტარტაპი ავტორი: შენი სტარტაპი — სარედაქციო ჯგუფი · 29 ივლისი 2026
აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოში მიმდინარეობს ლაზური ნავმშენებლობის ტრადიციის კვლევა, რომელიც სამომავლოდ ამ ტრადიციისთვის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსის მინიჭებას ისახავს მიზნად. სააგენტოს ინფორმაციით, კვლევა სპეციალური სამეცნიერო ლიტერატურის გარდა, საველე-ეთნოგრაფიულ მასალებზეც დაყრდნობით ხორციელდება. ნავმშენებლობა, ნაოსნობა და მეთევზეობა ისტორიულად ლაზი ხალხის ერთ-ერთი ძირითადი საქმიანობა გახლდათ.
მთავარი
- აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტო ლაზური ნავმშენებლობის ტრადიციის კვლევას აწარმოებს.
- კვლევა ორ პარალელურ მიმართულებას — სამეცნიერო ლიტერატურასა და საველე-ეთნოგრაფიულ მასალებს — ეყრდნობა.
- მიზანია ლაზური ნავმშენებლობის ტრადიციისთვის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსის მინიჭება.
- ნავმშენებლობა, ნაოსნობა და მეთევზეობა ლაზი ხალხის ტრადიციული საქმიანობის განუყოფელი ნაწილი იყო.
ლაზური ნავმშენებლობა — „ზღვაზე მცხოვრები ხალხის” ხელოვნება
ლაზები, როგორც „ზღვაზე მცხოვრები ხალხი”, საუკუნეების განმავლობაში ნაოსნობისა და ნავის კეთების მდიდარ ტრადიციებს ინახავდნენ. ისტორიული წყაროები მათ შესახებ ნათლად მოწმობენ: „ლაზები კაცნი არიან ხელოსანნი ხის მუშაკობითა და შენებითა” — ეს ციტატა ძველი წყაროებიდანაა შემონახული და ლაზთა ხუროთმოძღვრულ-სახელოსნო ნიჭს ნათლად ასახავს. ნავმშენებლობა მათთვის არა მხოლოდ რეწვა, არამედ ცოდნის გადაცემის, კოლექტიური მეხსიერებისა და კულტურული იდენტობის ერთ-ერთი მთავარი გამოხატულება იყო.
ნავმშენებლობის ტრადიციას ლაზებთან ერთდროულად ნაოსნობა და მეთევზეობაც ახლდა, რომლებიც ამ ხალხის ყოველდღიური ცხოვრების განუყოფელ ნაწილს შეადგენდა. შავი ზღვის სანაპიროზე ჩამოყალიბებული ეს ტრადიცია ხის დამუშავების განსაკუთრებულ ცოდნასა და ოსტატობას მოითხოვდა, რაც თაობიდან თაობას გადაეცემოდა. შენი დასვენება წარსულშიც ამ კულტურულ სივრცეს — შავი ზღვის სანაპიროს, მის ადათ-წესსა და მემკვიდრეობას — ეხებოდა სხვადასხვა კუთხით.
საველე-ეთნოგრაფიული კვლევები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, ვინაიდან ნავმშენებლობის ხელოსნები, ოსტატები და ადგილობრივი მცოდნეები ამ ტრადიციის ცოცხალი მატარებლები არიან. სწორედ მათი ცოდნა, გამოცდილება და მოგონებები ავსებს სამეცნიერო ლიტერატურაში ჩაბეჭდილ ისტორიულ ინფორმაციას.
კვლევის მეთოდოლოგია — ორი წყარო, ერთი მიზანი
სააგენტოს ინფორმაციით, კვლევა ორი ძირითადი მიმართულებით მიმდინარეობს. ერთი მხრივ, მკვლევრები სპეციალურ სამეცნიერო ლიტერატურასა და ისტორიულ წყაროებს მიმართავენ, სადაც ლაზური ნავმშენებლობის შესახებ არსებული ჩანაწერები, აღწერილობები და ილუსტრაციებია თავმოყრილი. მეორე მხრივ, საველე-ეთნოგრაფიული სამუშაო პირდაპირ ადგილობრივ გარემოში მიმდინარეობს და ცოცხალ ადამიანებთან ურთიერთობას ითვალისწინებს.
ასეთი კომბინირებული მიდგომა არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის დოკუმენტირებისთვის საერთაშორისოდ აღიარებული პრაქტიკაა. კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში შენი ამბები სხვადასხვა ქართული ტრადიციის შენარჩუნებისა და პოპულარიზაციის შესახებ მასალებს რეგულარულად აქვეყნებს. ამ მხრივ ლაზური ნავმშენებლობა ქართული კულტურის ფართო მოზაიკის ერთ-ერთ უნიკალურ ნაჭერს წარმოადგენს.
კვლევის დასრულების შემდეგ ეს მასალა არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსის მოსაპოვებლად გამოყენებული იქნება. ეს სტატუსი ტრადიციას ოფიციალური აღიარებისა და სახელმწიფო დაცვის შესაძლებლობას მისცემს.
კულტურული მემკვიდრეობის სტატუსი — რა ნიშნავს ეს ტრადიციისთვის
არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია ისეთი ტრადიციების შენარჩუნებისთვის, რომლებიც თაობიდან თაობას ზეპირი გადაცემითა და პრაქტიკული ოსტატობის სახით გადადის. ლაზური ნავმშენებლობის შემთხვევაში ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, ვინაიდან ამ სახელოსნო ტრადიციის მატარებელ ოსტატთა რიცხვი წლების განმავლობაში მცირდებოდა. სტატუსის მინიჭება ამ ცოდნის ოფიციალურ დოკუმენტირებასა და სამომავლო გადაცემის ხელშეწყობას მოისახავს მიზნად.
ქართული კულტურული ტრადიციების შენარჩუნება და ტურისტული პოტენციალის გამოყენება ხშირად ერთმანეთთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული. შენი დასვენება-ს პლატფორმა ქართული კულტურული ტურიზმის სხვადასხვა ასპექტს აშუქებს, სადაც ლაზური კულტურული სივრცე — მისი ხელოსნობა, ყოფა და ტრადიციები — განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს. ნავმშენებლობის ოსტატობა შეიძლება ეთნოტურიზმისა და კულტურული მემკვიდრეობის ტურიზმის კუთხითაც მიმზიდველი გახდეს.
ამ სახის ინიციატივები კულტურული მრავალფეროვნების შენარჩუნების პოლიტიკის ნაწილია. შენი ამბები სხვა ქართული კულტურული ტრადიციების სტატუსის მინიჭების პროცესებსაც ეხება, რაც საერთო სურათს ნათელს ჰფენს.
„ლაზები კაცნი არიან ხელოსანნი ხის მუშაკობითა და შენებითა” — ეს ისტორიული ჩანაწერი ლაზური ნავმშენებლობის ტრადიციის სიღრმეს ასახავს და კვლევის ერთ-ერთ ქვაკუთხედს წარმოადგენს.
— ისტორიული წყარო, ციტირებულია აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს მიერ
რას ნიშნავს ეს
ხშირად დასმული კითხვები
რა არის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სტატუსი?
არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სტატუსი ოფიციალური აღიარებაა, რომელიც ისეთ ტრადიციებს, ჩვევებს, ცოდნასა და პრაქტიკებს ენიჭება, რომლებიც თაობიდან თაობას გადაეცემა და კულტურული იდენტობის მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენს. ეს სტატუსი ტრადიციის დოკუმენტირებასა და დაცვას უზრუნველყოფს.
რატომ არის ლაზური ნავმშენებლობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი?
ლაზები ისტორიულად შავი ზღვის სანაპიროზე ცხოვრობდნენ და ნავმშენებლობა, ნაოსნობა და მეთევზეობა მათი ყოველდღიური ცხოვრების ბირთვს შეადგენდა. ეს ტრადიცია ხის დამუშავების უნიკალური ცოდნისა და სახელოსნო ოსტატობის განუმეორებელ ნიმუშს წარმოადგენს.
როგორ მიმდინარეობს კვლევა?
სააგენტოს ინფორმაციით, კვლევა ორი პარალელური მეთოდით ხორციელდება: ერთი მხრივ, სამეცნიერო ლიტერატურისა და ისტორიული წყაროების შესწავლით, მეორე მხრივ კი — საველე-ეთნოგრაფიული სამუშაოთი, რომელიც ადგილობრივ ოსტატებსა და ტრადიციის მატარებელ პირებთან პირდაპირ ურთიერთობას ითვალისწინებს.
ლაზური ნავმშენებლობის ტრადიციის კვლევა და სტატუსის მოპოვებისკენ გადადგმული ეს ნაბიჯი კარგი შეხსენებაა იმისა, რომ კულტურული მემკვიდრეობა ყოველთვის ორ გამოწვევას შორის აბალანსებს: ერთი მხრივ, ცოცხალი ტრადიციის ბუნებრივი გაგრძელება ოსტატების ხელშია, მეორე მხრივ კი — ოფიციალური დაცვის მექანიზმები სწრაფად ცვალებად სამყაროში. ლაზური ნავი, რომელიც ოდესღაც შავი ზღვის ტალღებს კვეთდა, დღეს ქართული კულტურის ნავსაყუდელში ღირსეული ადგილის მოსაპოვებლად იბრძვის.
სრულად წაიკითხეთ ორიგინალი: shenidasveneba.ge · განახლდა 29 ივლისი 2026
დაკავშირებული: შენი ამბები · შენი ექიმი · GMJ News · შენი სილამაზე
იპოვე საქართველოს ბანკები სრულ კატალოგში ან ინტერაქტიულ რუკაზე — რეიტინგებით, ფასებითა და მისამართებით.
